10
ශ්රී ලංකාව අපේක්ෂාවෙන් සිටින ජනාධිපතිවරණය පැවැත්වීමට තවත් සති දෙකක පමණ කාලයක් ඉතිරිව ඇත. මැතිවරණ ව්යාපාරය තුළ, විශේෂයෙන්ම සමාජ මාධ්ය තුළ සාකච්ඡාවට ලක්වන මාතෘකාවක් වන්නේ ප්රතිඵලය හැඩගැස්වීමේදී විදේශීය ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ භූමිකාවයි. ශ්රී ලාංකිකයන් විශාල සංඛ්යාවක් විදේශයන්හි සේවය කරන බැවින්, ඔවුන්ගේ ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමේ හැකියාව, ඔවුන්ගේ දේශපාලන නැඹුරුව සහ ජාතියේ ප්රජාතන්ත්රවාදී අනාගතය කෙරෙහි ඔවුන්ගෙන් ඇති විය හැකි බලපෑම පිළිබඳව ප්රශ්න මතු වී තිබේ. මෙම ලිපියෙන් ශ්රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරණයට විදේශීය සේවකයන්ගේ සහභාගීත්වයේ සංකීර්ණතා, ඔවුන් සම්බන්ධ වීමේ අභියෝග, අවස්ථා සහ විභව ප්රතිවිපාක විමසා බලනු ඇත.
ශ්රී ලාංකික ඩයස්පෝරාව
ඇස්තමේන්තු කර ඇති පරිදි ශ්රී ලාංකිකයන් මිලියන 1.5කට වැඩි පිරිසක් විදේශ රටවල රැකියා කරති. ශ්රී ලාංකික ඩයස්පෝරාව ලෙස බොහෝ විට හඳුන්වනු ලබන මෙම පුද්ගලයන් රටේ ආර්ථිකයට ඉමහත් දායකත්වයක් සපයන අතර විදේශගත ශ්රමිකයන්ගෙන් ලැබෙන මුදල් ජාතියට ලැබෙන විශාලතම විදේශ ආදායම් මාර්ගයකි. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් ආර්ථික වශයෙන් වැදගත් වන අතර, සැපයුම් සහ නීතිමය අභියෝග හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහභාගීත්වය බොහෝ විට සීමා වී ඇත.
පෙර මැතිවරණවලදී, විදේශගත ශ්රී ලාංකිකයන් ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමට උත්සාහ කිරීමේදී, ලියාපදිංචි වීමේ දුෂ්කරතා, ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමේ පහසුකම් සඳහා ඇති සීමිත ප්රවේශය සහ රටට නොපැමිණ ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමට ඉඩ සලසන පැහැදිලි නීතිමය රාමුවක් නොමැතිකම ඇතුළු බොහෝ බාධකවලට මුහුණ දුන්හ. එළැඹෙන ජනාධිපතිවරණයට රට සූදානම් වෙද්දී මේ විදේශගත සේවකයන්ට ප්රජාතන්ත්රවාදී ක්රියාදාමය තුළ හඬක් ඇති බව සහතික කරන ලෙස රජයට බලපෑම් වැඩි වෙමින් පවතී.
නීතිමය අභියෝග
විදේශීය සේවකයින් තම ඡන්ද අයිතිය ක්රියාත්මක කිරීමේදී මුහුණ දෙන මූලික බාධකයක් වන්නේ ශ්රී ලංකාවට නොපැමිණ ඡන්දය ප්රකාශ කිරීම පාලනය කරන නීතිමය රාමුවයි. බොහෝ රටවල් විදේශගත පුරවැසියන්ට ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමට ඉඩ සලසන පුළුල් ක්රමවේදයන් ක්රියාත්මක කර ඇති අතර, ශ්රී ලංකාවේ නීති ව්යුහය මේ සම්බන්ධයෙන් පසුගාමී වී ඇත. දැනට, විදේශයන්හි වෙසෙන ශ්රී ලාංකික පුරවැසියන් තම ඡන්දය ප්රකාශ කිරීම සඳහා නැවත රටට පැමිණිය යුතුය, එය බොහෝ දෙනෙකුට බොහෝ විට මූල්යමය සහ ප්රවාහනමය වශයෙන් බාධකයකි.
රටට නොපැමිණ ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමට අවශ්ය නීතිමය ප්රතිපාදන නොමැතිකම ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින් සහ මැතිවරණ ප්රතිසංස්කරණ වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නන් අතර විවාදයට භාජන වී ඇත. විශේෂයෙන්ම විදේශයන්හි සේවය කරන සැලකිය යුතු ශ්රී ලාංකිකයින් සංඛ්යාව සලකා බලන විට විදේශ සේවකයින්ට ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමට නොහැකි වීම ප්රජාතන්ත්රවාදී ක්රියාවලියට වළ කැපීමක් බවට තර්ක කරති.
මෑත වසරවලදී, මෙම ගැටලු විසඳීම සඳහා යම් හඬක් අවදි වෙමින් තිබේ. විදේශගත ශ්රී ලාංකික පුරවැසියන් රටට නොපැමිණ ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමට ඉඩ දීමේ අදහස ශ්රී ලංකා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති අතර රාජ්ය තාන්ත්රික දූත මණ්ඩල ඡන්ද මධ්යස්ථාන ලෙස භාවිත කිරීම පිළිබඳව සාකච්ඡා වී තිබේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම යෝජනා තවමත් සම්පූර්ණයෙන් ක්රියාත්මක වී නොමැති අතර, බොහෝ විදේශීය සේවකයින්ට ඉදිරි මැතිවරණයට සහභාගී විය හැකිද යන්න පිළිබඳව සැකයක් පවතී.
විදෙස් සේවකයින්ගේ දේශපාලන නැඹුරුතාව
විදේශයන්හි සේවය කරන ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ දේශපාලන නැඹුරුවාවන් පිළිබඳ අවබෝධය ජනාධිපතිවරණයට ඔවුන්ගෙන් විය හැකි බලපෑම තක්සේරු කිරීමට අත්යවශ්ය වේ. ශ්රී ලාංකීය ඩයස්පෝරාව භූගෝලීය පිහිටීම සහ දේශපාලන මතවාදය යන දෙඅංශයෙන්ම විවිධ වේ. බොහෝ විදේශගත ශ්රී ලාංකිකයන් තම මව්බිම සමඟ ශක්තිමත් සබඳතා පවත්වමින්, දේශපාලන වර්ධනයන් පිළිබඳව දැනුවත් වෙමින් සහ අන්තර්ජාල වේදිකා සහ ප්රජා සංවිධාන හරහා සමාජ හා දේශපාලන කතිකාවන්ට සහභාගී වේ.
විදේශීය සේවකයින් විවිධ සමාජ – ආර්ථික පසුබිම්වලින් පැමිණෙන අතර ඔවුන්ගේ දේශපාලන මනාපයන් බොහෝ විට විදේශයන්හි ඔවුන්ගේ අත්දැකීම් පිළිබිඹු කරයි. නිදසුනක් වශයෙන්, අඩු නිපුණතා සහිත ශ්රම අංශවල ප්රධාන වශයෙන් සේවය කරන මැදපෙරදිග සේවය කරන ශ්රී ලාංකිකයන්, කම්කරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය සහ ආර්ථික සුරක්ෂිතභාවය වැනි කාරණාවලට ප්රමුඛත්වය දිය හැකිය. අනෙක් අතට, එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව සහ එක්සත් රාජධානිය වැනි බටහිර රටවල ජීවත් වන අය ප්රජාතන්ත්රවාදය, පාලනය සහ මානව හිමිකම් වැනි පුළුල් ප්රශ්න ගැන වඩාත් සැලකිලිමත් විය හැකිය.
ඉදිරි මැතිවරණ සන්දර්භය තුළ, ප්රධාන දේශපාලන චරිත දෙකක් ඉදිරිපෙළ අපේක්ෂකයන් ලෙස ඉස්මතු වී ඇත. ඒ සජිත් ප්රේමදාස සහ අනුර කුමාර දිසානායකයි. අපේක්ෂකයන් දෙදෙනාම ශ්රී ලාංකික ඩයස්පෝරාව සමඟ සම්බන්ධ වීමට උත්සාහ කර ඇත්තේ මෙම ඡන්ද බල කඳවුරේ විභව බලපෑම හඳුනාගෙන ය. ජනතාවාදී ප්රවේශය සහ සමාජ සුබසාධනය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම සඳහා ප්රසිද්ධ සජිත් ප්රේමදාස, ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට සහ සේවක අයිතිවාසිකම්වලට ප්රමුඛත්වය දෙන විදේශීය සේවකයන්ට ආයාචනා කරයි.
ඩයස්පෝරාවේ ආර්ථික බලපෑම
මැතිවරණයේදී ඔවුන්ගේ විභව භූමිකාව ගැන සාකච්ඡා කිරීමේදී විදේශීය සේවකයන්ගේ ආර්ථික දායකත්වය නොසලකා හැරිය නොහැකිය. විදේශයන්හි සේවය කරන ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ ප්රේෂණ දිගු කලක් තිස්සේ රටේ ආර්ථිකයේ මූලික කොටසක් වී ඇති අතර, අත්යවශ්ය විදේශ මුදල් සපයමින් සිටී. 2022 දී පමණක්, ශ්රී ලංකාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් වන ප්රේෂණ ඩොලර් බිලියන 7 කට වඩා වැඩි විය.
ඔවුන්ගේ ආර්ථික වැදගත්කම අනුව, රටේ දේශපාලන හා ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සඳහා විදේශීය සේවකයින්ට කැමැත්තක් තිබීම පුදුමයක් නොවේ. බොහෝ විදේශගත ශ්රමිකයින් තම පවුල් නඩත්තු කිරීමට, ව්යාපාරවල ආයෝජනය කිරීමට හෝ ශ්රී ලංකාවට ආපසු පැමිණීම සඳහා ඉතිරි කිරීමට මුදල් එවයි. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස උද්ධමනය, මුදල් අවප්රමාණය වීම සහ ආර්ථික අවභාවිතය වැනි ගැටලු මෙම ඡන්දදායකයින් සඳහා ප්රමුඛතා වනු ඇත.
ශ්රී ලංකා රජය ආර්ථිකය හසුරුවන ආකාරය විදේශීය සේවකයන්ගේ ඡන්ද මනාපයන් හැඩගැස්වීමේ ප්රධාන සාධකයක් වනු ඇත. මෑත වසරවලදී, මෙරට ඉහළ යන ණය, උද්ධමනය සහ විදේශ විනිමය අර්බුදය ඇතුළු ආර්ථික අභියෝග රාශියකට මුහුණ දී තිබේ. මීළඟ ජනාධිපතිවරයාට මෙම ගැටලු නිරාකරණය කිරීමට අවශ්ය වනු ඇති අතර විදේශීය සේවකයින් අපේක්ෂකයින්ගේ ආර්ථික ප්රතිපත්ති සමීපව පරීක්ෂා කිරීමට ඉඩ ඇත.
සහභාගීත්වය සක්රිය කිරීමේ තාක්ෂණය
විදේශීය සේවකයින් ශ්රී ලංකාවේ මැතිවරණවලදී ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමේ ප්රවාහන අභියෝග සමඟ පොරබදද්දී, තාක්ෂණය විභව විසඳුමක් ලෙස මතු වී තිබේ. දියුණු ඩිජිටල් ලෝකයක, විදේශයන්හි වෙසෙන පුරවැසියන්ට දුරස්ථව මැතිවරණවලට සහභාගී වීමට ඉඩ සලසන මාර්ගගත ඡන්ද ක්රම රටවල් කිහිපයක ක්රියාත්මක කර ඇත. ශ්රී ලංකාව තවමත් එවැනි ක්රම අනුගමනය කර නොමැති අතර, නොපැමිණ ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමට පහසුකම් සැලසීමේ තාක්ෂණයේ විභවයන් ගවේෂණය කරමින් පවතී.
ඔන්ලයින් ඡන්දය ප්රකාශ කිරීම මගින් විදේශ සේවකයින්ගේ මැතිවරණ ක්රියාවලියේ සහභාගීත්වය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කළ හැකි අතර, ශ්රී ලංකාවට පැමිණීමෙන් තොරව ඡන්දය ප්රකාශ කිරීම පහසු කරයි. කෙසේ වෙතත්, එවැනි පද්ධති ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා සයිබර් ආරක්ෂණ අවදානම්, ඡන්දදායක ප්රොටෝකෝල සහ දත්ත රහස්යතා ගැටලු පිළිබඳව ප්රවේශමෙන් සලකා බැලීම අවශ්ය වේ. ඕනෑම මාර්ගගත ඡන්ද ක්රමයක් ආරක්ෂිත, විනිවිද පෙනෙන සහ විශ්වාසදායක බව සහතික කිරීම සඳහා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවට තාක්ෂණ විශේෂඥයින් සමඟ සමීපව කටයුතු කිරීමට අවශ්ය වනු ඇත.
අන්තර්ජාල ඡන්දයට අමතරව, සමාජ මාධ්ය සහ සන්නිවේදන වේදිකා ශ්රී ලාංකික ඩයස්පෝරාව අතර දේශපාලන කටයුතු සඳහා අත්යවශ්ය මෙවලම් බවට පත්ව ඇත. අපේක්ෂකයින් සහ දේශපාලන පක්ෂ විදේශගත ඡන්දදායකයින් වෙත ළඟා වීමට, ප්රචාරක පණිවිඩ බෙදා ගැනීමට, ප්රතිපත්ති යෝජනා සහ මැතිවරණය පිළිබඳ යාවත්කාලීන කිරීම් සඳහා ඩිජිටල් වේදිකාවලට වැඩි වැඩියෙන් යොමු වී ඇත. මෙම ඩිජිටල් නියැළීම මඟින් විදේශීය සේවකයන්ට පෞද්ගලිකව ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමට නොහැකි වුවද මැතිවරණය පිළිබඳව දැනුවත්ව සිටීමට සහ දේශපාලන සාකච්ඡාවලට සහභාගී වීමට ඉඩ සලසයි.
විවේචන
ශ්රී ලංකාවේ මැතිවරණවලට විදේශීය සේවකයින් සම්බන්ධ වීම සම්බන්ධයෙන් එල්ල වන ප්රධාන විවේචනයක් නම්, ඔවුන් දිගු කලක් රටින් පිටව සිටීම නිසා, ජනතාව මුහුණ දෙන දෛනික ප්රශ්න පිළිබඳ අවබෝධයක් නොමැති බවට වන තර්කයයි. දිගු කලක් විදේශගතව ජීවත් වූ මෙම පුද්ගලයින්ට ශ්රී ලාංකීය පුරවැසියන් මුහුණ දෙන ක්ෂණික ගැටලු පිළිබඳ පුළුල් අවබෝධයක් නොමැති විය හැකි අතර දේශීය සන්දර්භයට අවශ්යයෙන්ම අදාළ නොවන විදේශීය පරමාදර්ශ මත පදනම්ව ඡන්දය ප්රකාශ කළ හැකි බවයි.
මෙම තර්කයට යම් වැදගත්කමක් ඇතත්, විදේශීය සේවකයින්, ඔවුන් නොපැමිණ සිටියද, ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන හා ආර්ථික ස්ථාවරත්වය කෙරෙහි දැඩි උනන්දුවක් දක්වන බව පිළිගැනීම වැදගත්ය. ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් අවසානයේ තම සේවස්ථ රටට ආපසු යාමටත් අදහස් කරති. එනිසා ඔවුන්ගේ ඡන්ද බොහෝ විට මෙහෙයවනු ලබන්නේ රටේ පාලනයේ සහ සෞභාග්යයේ දිගුකාලීන වැඩිදියුණු කිරීම් සඳහා වූ ආශාවෙනි.
තවද, විදේශීය සේවකයින් ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන පරිසරයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම විසන්ධි වී නොමැත. ඩිජිටල් සන්නිවේදනය, සමාජ මාධ්ය සහ මාර්ගගත ප්රවෘත්ති වේදිකා හරහා ඔවුන්ට රටේ වර්ධනයන් පිළිබඳව දැනුවත් වී දේශපාලන සාකච්ඡාවල ක්රියාකාරීව නිරත විය හැකිය. බොහෝ විදේශීය සේවකයින් දේශපාලන දැනුවත්භාවයට පහසුකම් සපයන සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී ක්රියාවලියට සහභාගී වීමට දිරිගන්වන කණ්ඩායම්වල කොටසකි. ඔවුන්ගේ ගෝලීය අත්දැකීම් සහ ශ්රී ලංකාවේ වත්මන් යථාර්ථයන් පිළිබඳ අවබෝධය වැදගත් වේ.
සහභාගිත්වයේ ප්රතිවිපාක
එළැඹෙන ජනාධිපතිවරණයට විදේශීය සේවකයන්ගේ සහභාගිත්වය ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන පරිසරයට දීර්ඝකාලීන ප්රතිවිපාක ඇති කළ හැකිය. නොපැමිණ ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමේ විධිවිධාන හඳුන්වා දෙන්නේ නම්, හෝ විදේශගත ශ්රමිකයන් සැලකිය යුතු ප්රමාණයක් ඡන්දය දීමට ශ්රී ලංකාවට පැමිණියහොත්, ඔවුන්ගේ සාමූහික හඬ එක් අපේක්ෂකයකුට හෝ තවත් අපේක්ෂකයකුට පක්ෂව ඉහළ යා හැකිය.
විදේශ සේවකයන් විදේශයන්හි ජීවත්වන සහ රැකියා කරන ලද අත්දැකීම් අනුව හැඩගැසුණු සුවිශේෂී ඉදිරි දර්ශනයක් මැතිවරණයට ගෙන ඒමට ඉඩ ඇත. ඔවුන් යහපාලනය, ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සහ කම්කරුවන්ගේ අයිතීන් වැනි ගැටලුවලට ප්රමුඛත්වය දිය හැකි අතර ඔවුන්ගේ ඡන්ද මනාපයන් ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන හා ආර්ථික පද්ධතිවල ප්රතිපත්තිමය වෙනසක් සඳහා ඇති ආශාව පිළිබිඹු කළ හැකිය.
එපමණක් නොව, විදේශ සේවකයින් මැතිවරණයට සම්බන්ධ කර ගැනීමෙන් වැඩි දේශපාලන වගවීමක් ඇති විය හැකිය. විදේශයන්හි වෙසෙන ශ්රී ලාංකිකයින් සංඛ්යාව වැඩි වීමත් සමඟ, විශේෂයෙන් කම්කරු අයිතිවාසිකම්, ආර්ථික ප්රතිපත්ති සහ විදේශ සබඳතා වැනි ක්ෂේත්රවල ඩයස්පෝරාවේ ගැටලු වඩාත් සෘජුව විසඳීමට දේශපාලනඥයන්ට බල කෙරෙනු ඇත. මෙය අනාගතයේදී නියෝජිත ප්රතිපත්ති සම්පාදනයකට තුඩු දිය හැකිය.
ඉදිරි ජනාධිපතිවරණය ළං වන විට විදේශීය සේවකයන්ට ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමට හැකිවේද යන ප්රශ්නය තවමත් නොවිසඳී පවතී. නෛතික සහ සැපයුම් අභියෝග ඔවුන්ගේ සහභාගීත්වයට දිගින් දිගටම බාධා පමුණුවන අතරම, රටේ ආර්ථිකයේ සහ දේශපාලන කතිකාව තුළ ශ්රී ලාංකික ඩයස්පෝරාවේ වර්ධනය වන වැදගත්කම නොසලකා හැරිය නොහැකිය.
දේශපාලන පක්ෂවල වැඩි මැදිහත්වීම් හරහා විදේශ සේවකයින් ඉදිරි මැතිවරණයේ ප්රතිඵලය හැඩගැස්වීමේදී සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කරනු ඇත. ඔවුන්ගේ සහභාගීත්වය තුළින් දේශීය සහ විදේශීය ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ විවිධ හඬ පිළිබිඹු කරන නියෝජිත ප්රජාතන්ත්රවාදයක් ඇති කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, මෙය සිදු වීමට නම්, විදේශ සේවකයින්ට මැතිවරණ ක්රියාවලියට පූර්ණ වශයෙන් සහභාගී වීමට දිගු කලක් තිස්සේ බාධාවක් වී ඇති බාධක විසඳීමට රජය සහ මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව ස්ථිර පියවර ගත යුතුය.
එහෙත් දැනට සිදුවෙමින් පවතින්නේ දේශපාලන පක්ෂවල මැදිහත්වීමෙන් සහ ආයාචනයෙන් මැතිවරණයට සහභාගි වීමට ඔවුන් මෙරටට පැමිණීමයි. එසේ පැමිණීම උත්කර්ෂයට නංවමින් එය ප්රචාරක ව්යපෘතියේ කොටසක් බවට පත් කර ගැනීමයි. එම තත්ත්වය නිදහස් සහ සාධාරණ මැතිවරණයකට බාධාකාරි දෙයක් වෙනු ඇත.
